Recent organiseerden we een interessante dag waarbij de ledengroepen Masters & Profs letterlijk door de keten liepen, van boomgaard tot drogerij en van bodem tot bord. Inspiratie, inzicht en verbinding stonden centraal tijdens deze dag, waarbij vier partijen aan bod aan bod kwamen die elk op hun eigen manier aan de toekomst van ons voedselsysteem bouwen: Ekoplaza, FruitMasters en Schevichoven met Verstegen. De rode draad: regeneratie gaat verder dan duurzaamheid.
Ekoplaza
Bij Ekoplaza Utrecht nam Frank van Mourik, team lead category management Vers bij Udea, de ledengroep van Focusplaza mee in de wereld van biologische foodretail. Bij Ekoplaza is biologisch geen marketinglabel, maar een ketenafspraak: duurzaamheid werkt alleen als elke schakel meedoet.
Transparantie, herkomst, vakmanschap en de voorspelling van derving zijn hier net zo vanzelfsprekend als schapindelingen en rotatie bij mainstream retail. In de winkel zie je wat dat betekent: kaas van de boer, vlees waarbij de hele keten duidelijk samenwerkt aan ‘vierkantsverwaarding’, reststromen die teruggaan naar de varkenshouder, en producten met klasse B/C die worden verwerkt tot diepvriesgroenten of appelmoes. Door de winkel heen ervaar je dat bio hier niet wordt ‘geclaimd’, maar samen met telers, verwerkers en leveranciers wordt gebouwd.
Wat opviel in het schap:
• Een sterk plant-based- en zuivelassortiment
• Clean label als de norm: kritische klanten dwingen tot opschonen
• Laag actieaandeel (±13%): waarde zit in kwaliteit, niet in korting
• Slimme verwaarding van klasse B/C en reststromen
• Vierkantsverwaarding bij vlees, met volledige herkomstinfo
• Ekoplaza mag dan klein zijn in marktaandeel, maar groot in betekenis. De retailer vormt de voorhoede waar trends ontstaan die later doorstromen naar mainstream supermarkten.
FruitMasters
In Geldermalsen bij FruitMasters werden de ledengroepen hartelijk ontvangen door Focusplaza-lid Saco de Koning voor een kijkje bij de ‘Smart Fruit Hub’. Het bedrijf werkt samen met meer dan 400 telers in Nederland (verdeeld over zes locaties) en heeft ruim 300 medewerkers in dienst.
De nieuwe en innovatieve Smart Fruit Hub werkt als een gesloten ecosysteem en combineert robotisering, automatisering en duurzaamheid binnen één gesloten en gekoelde keten. Appels drijven via waterkanalen en worden meerdere keren gescand op kleur, gewicht en interne kwaliteit. Deze AI-gestuurde kwaliteitscontrole maakt het mogelijk om per uur 32 ton appels te verwerken. Daarna belanden de appels via robotarmen in kisten die worden vervoerd naar het 23-meter hoge geautomatiseerde hoogbouwmagazijn dat dient als tussen opslag. Zodra er een verpakorder klaarstaat, brengen AGV’s (Automated Guided Vehicle) zelfstandig de appels vanuit het magazijn naar robotverpaklijnen.
Dit servicecentrum, en met name het hoogbouw magazijn, is uniek in de Benelux. Niet alleen door de geavanceerde technologie, maar ook omdat dit FruitMasters het meest duurzame voedsel productiebedrijf van Nederland maakt. Het bedrijf behaalde voor het gebouw een BREEAM- score (duurzaamheidsnorm) van 91,04%!
Innovatie zit hier niet alleen in robots, maar vooral in de natuur zelf. Waar de consument vooral smaak en uiterlijk ziet, kijkt de teler naar weerbaarheid, houdbaarheid, arbeidsinzet en watergebruik. FruitMasters investeert daarom al jaren in de ontwikkeling van rassen die beter passen bij de toekomstige realiteit: strengere regel geving, minder beschikbare middelen, extremere weersomstandigheden en hogere verwachtingen van retailers. Een paar voorbeelden zijn de Bloss®-appel, Sonrosa®- aardbei en Rubin- framboos.
Schevichoven
Na de hightech van FruitMasters gingen we letterlijk het land in. Een andere beleving: geen strak omlijnde percelen of monocultuur, maar een ‘levendig’ stuk land met bessen, kruiden, bomen, insecten en klaver. Een plek waar niet alleen wordt geteeld, maar een ecosysteem wordt opgebouwd. Eliëtte van Dam, die samen met haar gezin in 2019 met de regeneratieve boerderij Schevichoven startte, vertelde tijdens een wandeling over het land over hun missie: de bodem herstellen, biodiversiteit vergroten en laten zien dat regeneratief boeren óók economisch kan werken.
De praktijk van permacultuur:
• Meerjarige gewassen die rust brengen in het systeem
• Een veld opgebouwd in lagen: bodembedek kers, kruiden, struiken, fruit- en notenbomen
• Plantengemeenschappen die elkaar beschermen
• Organisch materiaal dat elk jaar toeneemt door mulch en maaibeheer
• Betere waterhuishouding: minder droogtestress, minder wateroverlast
Regeneratie is ook proberen, falen en opnieuw ontwerpen: frambozen die ‘wandelen’, perceeltjes die water slecht vasthouden, een excel vol aannames omdat dit type landbouw nog nauwelijks data kent. Maar juist die realiteit maakte het verhaal inspirerend. De verwachting is dat het bedrijf over vijf jaar break-even speelt en over zeven jaar winstgevend is. En ondertussen groeit het ecosysteem elk seizoen sterker.
Verstegen
Onderweg naar de boerderij vertelde Focusplaza-lid Selda Ergün-Demirci, head of category development bij Verstegen, waarom de kruidenfabrikant inzet op regeneratie. Als vierde generatie familiebedrijf wil Verstegen ook aan de toekomstige generaties een bedrijf doorgeven dat overeind blijft in een veranderende wereld. En dat lukt alleen als de keten zelf toekomst heeft. Bij Verstegen wordt daarom in projecten van Indonesië tot Costa Rica gewerkt met onder andere een chief sustainability officer en een agroforestry developer. In Nederland koos het bedrijf bewust voor Schevichoven.
Strategische keuzes van Verstegen:
• Regeneratieve kruiden telen in Nederland: goed voor weerbaarheid + kwaliteit + lokaal
• Onderzoek naar o.a. kwaliteitsvergelijking met import
• Investering in droogtechnologie om de keten te sluiten
• Langetermijnvisie: regeneratie als bedrijfs- DNA, niet als marketingclaim
Bij Verstegen wordt regeneratie benaderd als systeeminnovatie. In het bedrijf weet men: consumenten snappen regeneratie nog niet. Maar iemand moet het voortouw nemen om de keten te veranderen.
De bijeenkomst werd afgesloten met een creatieve sprint met de centrale vraag: hoe vertaal je regeneratie naar klantwaarde? Vijf teams werkten ieder met een eigen persona. Het resultaat? Vijf verrassend scherpe concepten!
Wat hebben we gezien deze dag?
Regeneratie is geen losse trend, maar een noodzakelijke beweging door de hele keten. Van biologische retail en slimme technologie tot bodemherstel en langetermijnpartnerschappen: elke schakel draagt op een eigen manier bij aan een toekomstbestendiger voedselsysteem. Juist de combinatie van innovatie, vakmanschap en lef maakte duidelijk dat regeneratie verder gaat dan verduurzamen. Het vraagt om anders kijken, anders samenwerken en vooral: gewoon beginnen.